Կիրակի, 22.04.2018, 04:49
 

Follow Hay.do.am on Twitter Hay.do.am - Facebook  

Գլխավոր | Главная Ֆորում | Форум
· Партнеры Partners · Banner Code · RSS

Անհատներ Личности [178]Հոդվածներ Статьи [95]Հարցածրույցներ Интервью [31]
СМИ [3]ԶԼՄ [2]Ազատագրված Արցախ [51]

Հոդվածներ Статьи

Փորձագիտական հայտարարություն Экспертное заявление
17.11.2008
Արցախյան կարգավորմանը վերաբերող Մոսկովյան հռչակագրի կուսակցական գնահատականներն ու փորձագիտական մեկնաբանությունները չափազանց խայտաբղետ են և փոխհակասական: Դրանցից ոչ մեկն այդպես էլ չկարողացավ մինչև վերջ բացատրել իրողությունը և սպառիչ պատասխանել առկա հարցադրումներին: 
Գլխավոր պատճառն այն է, որ ներկա գործընթացը նախաձեռնողների շարքում քաղաքական գործիչներն ու փորձագետները չեն դիտարկում գլխավոր դերակատարին` անձամբ Սերժ Սարգսյանին: Լավագույն դեպքում նա ներկայացվում է որպես պատասխանող կողմ` ռուսական կամ ամերիկա-արևմտյան նախաձեռնություններին ու ճնշումներին: Այժմյա ընդդիմադիրների կարծիքով, լեգիտիմության պակասի պատճառով նա շատ խոցելի է և չի կարողանում դիմադրել միջազգային հանրությանը: Իշխանամետ շրջանակների պնդմամբ, ընդհակառակը, առայժմ նրան հաջողվում է գործընթացը պահել հայանպաստ սկզբունքների շրջանակներում: 
Իրականում, ոչ Հայաստանի և ոչ էլ անձամբ Սերժ Սարգսյանի վրա ոչ մի անհաղթահարելի ճնշում չկա և երբեք էլ չի գործադրվել: Մինսկի խմբի առաջարկություններում միշտ հաշվի են առնվել բանակցող կողմերի, այդ թվում Հայաստանի ղեկավարների, բոլոր պահանջները, իսկ մնացած հարցերում` զիջելու պատրաստակամությունը: Մադրիդյան սկզբունքների դեպքում մոտեցումը նույնն է: Սերժ Սարգսյանից չի պահանջվում ոչ մի հավելյալ բան, բացի այն զիջումներից, որոնց գնալու պատրաստակամության մասին նա բազմիցս հայտարարել է սկսած 2001թ-ից:
Լեգիտիմության պակաս Սերժ Սարսյանը նույնպես չի զգում: Ճիշտ է, նա նախագահ է դարձել խայտառակ ընտրակեղծիքներով և իշխանությունը պահպանելու համար հարկադրվել է բռնի ուժ կիրառել, սակայն այսօր թե՛ Մոսկվան ու Վաշինգտոնը, մյուս կառավարություններն ու միջազգային կառույցները, թե՛ ներքին ընդդիմությունը, այդ թվում տեր-պետրոսյանական ավարտվող շարժումը փաստացիորեն նրան են նախագահ համարում: Բովանդակազուրկ են նաև այն ենթադրությունները, թե ինչ-ինչ արտաքին կամ ներքին ուժեր կարող են կամ նույնիսկ սպառնում են գահընկեց անել Սերժ Սարգսյանին: 
Այսպիսով, Սերժ Սարգսյանն առաջնային և նախաձեռնող դերակատարություն ունի արդեն տեղի ունեցած և դեռևս սպասվող իրադարձություններում: Նա, առանց որևէ պարտադրանքի, գիտակցաբար և միանգամայն ազատ կամքով իրապես կամենում է «լուծել» արցախյան հակամարտությունը իր պատկերացրած «փոխզիջումային» սկզբունքով և բացել հայ-թուրքական սահմանը: Սերժ Սարգսյանը համոզված է, որ դա բխում է ոչ միայն անձամբ իր, այլև Հայաստանի շահերից: 
Փաստորեն, Սերժ Սարգսյանի գործողությունները բոլորովին էլ պայմանավորված չեն Ռուսաստանի կամ ԱՄՆ ճնշմամբ, այլ արցախյան հակամարտությունը ներկա փուլում լուծելու իր իսկ ընդունած որոշմամբ: Մոսկվան, տեսնելով Հայաստանի ղեկավարի նման նախաձեռնողականությունը, որոշեց օգտագործել այն`Հարավային Կովկասում իր դիրքերը ամրապնդելու համար, մինչդեռ Միացյալ Նահանգները փորձեցին խոչընդոտել ռուսական նախաձեռնություններին: Նրանց հաջողվեց գործընթացը պահել իրեն, ըստ էության, սպառած Մինսկի խմբի շրջանակներում, որովհետև այդպես կամեցավ Սերժ Սարգսյանը: Սակայն վերջինս նախապատվությունը տալիս է նվազ հավակնոտ միջազգային գործընկերներին` մասնավորապես եվրոպական կառույցներին: Սերժ Սարգսյանը նաև փորձում է նվազեցնել միջնորդների դերը` ուղղակի կապեր ստեղծելով, օրինակ, Թուրքիայի հետ:
Սերժ Սարգսյանի նախաձեռնողական ակտիվությունն ունի որոշ գաղափարախոսական հիմնավորում: Լևոն տեր-Պետրոսյանի օրոք և վերջինիս գաղափարական հզոր ազդեցության ներքո ձևավորվելով որպես քաղաքական գործիչ` նա իրապես համոզված է, որ Հայաստանը չի կարող զարգանալ թշնամի պետությունների հարևանությամբ` շրջափակման պայմաններում: Ուստի պետք է ամբողջովին հրաժարվել պահանջատիրական կեցվածքից, ինչ-որ կերպ հաշտվել նրանց հետ, որպեսզի բացվեն առևտրահաղորդակցային ուղիները և Հայաստանն ունենա զարգացման հեռանկար: Այս հարցում Սերժ Սարգսյանի մոտեցումները միանգամայն համընկնում են Հայ ազգային կոնգրեսում խմբված կուսակցությունների տեսակետներին: 
Ավելին, Սերժ Սարգսյանի շրջապատում ծնվել են նոր «հանճարեղ» գաղափարներ, մասնավորապես, որ շուտով, «պոստինդուստրիալ» դարաշրջանում, պետությունների տարածքի ազգային-քաղաքական նշանակությունն ընդհանրապես կորելու է և մնալու է միայն այս կամ այն տարածքում մարդկանց ներդաշնակ համակեցության համար պայմաններ ստեղծելու անհրաժեշտությունը: Գաղափարախոսական այս հայեցակարգի համաձայն մարդիկ բնակության վայրն ընտրելու են մշակութաբանական չափանիշներով, ուստի «պոստինդուստրիալ» հասարակարգի տրամաբանությունը երկխոսության և համագործակցության լուրջ հիմք է ստեղծելու եվրոպական մշակույթի ու արժեհամակարգի հետ նույնականանալ ձգտող հայերի, թուրքերի և ադրբեջանցիների համար ու նրանք «ինդուստրիալ» դարաշրջանում են թողնելու իրենց հակամարտությունները: Հայերը իրենց վիրտուալ հայկական աշխարհն են կառուցելու և այդպիսով իրացնելու են իրենց մրցակցային առավելությունները` երկրորդական համարելով, թե ում է պատկանում իրական Հայոց հայրենիքը:
Նման «հզոր» գաղափարախոսությամբ զինված և «պոստինդուստրիալ հասարակարգի» մոտալուտ գալստյանն ապավինած Սերժ Սարգսյանը, դեռ նախընտրական շրջանում հայտարարում էր բանակցային գործընթացը նույն տեղից շարունակելու և հաջողությամբ «պսակելու» իր պատրաստակամության, ինչպես նաև հայ-թուրքական հարաբերություններն անպայմանորեն բարելավելու մտադրության մասին: Այսօր, արդեն գործնական քայլերով, նա պատրաստվում է 2009 թվականի ընթացքում կարգավորել հայ-ադրբեջանական և հայ-թուրքական հարաբերությունները, որպեսզի հետագա տարիներին Հայաստանը նորից երկնիշ տնտեսական աճ արձանագրի, ու մի գուցե դրանից հետո ժողովուրդը կգիտակցի, թե ինչ սխալ է արել 2008-ին` կամավոր կերպով չընտրելով Սերժ Սարգսյանին:
Տեր-Պետրոսյանը տեսնելով, որ Սերժ Սարգսյանը միանգամայն կամավոր կերպով պատրաստվում է տարածքներ հանձնել Ադրբեջանին և բարեկամանալ Թուրքիայի հետ, իր կողմից արեց ամեն ինչ, որպեսզի դա տեղի ունենա հնարավորինս շուտ: Դա հիանալի առիթ կլիներ` ազատվելու «թուրքամետ» և «Արցախը ծախող» գործչի պիտակներից, որ ինքը վաստակել էր իր նախագահության տարիներին: Ավելին, կպարզվեր, որ 1998 թ. հեղաշրջումը զուրկ էր գաղափարական պատճառներից, և այն, ինչ Տեր-Պետրոսյանը առաջարկում էր այն ժամանակ, նրա ընդդիմախոսների ճամբարի ներկայացուցիչ Սերժ Սարգսյանն անում է այսօր: Առաջին նախագահի կարծիքով, հավանաբար, սա իր լիակատար արդարացումը կլիներ պատմության դատարանի առաջ:
Այսպիսով, արցախյան կարգավորման առումով, Սերժ Սարգսյանը նախատեսում է նախ Ադրեբջանի նախագահի հետ ստորագրել նախնական պայմանագիր հակամարտության կարգավորման սկզբունքների մասին, որտեղ նշված կլինեն ինչպես Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, այնպես էլ ԼՂԻՄ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը: Դրանից հետո և նախքան հաշտության պայմանագրի ստորագրումը, նա փորձելու է հայ ժողովրդին համոզել, որ այդ սկզբունքներով հարցի լուծումը հայ ժողովրդի հաղթանակն է: Զուգահեռաբար, նախաձեռնող նախագահը շարունակելու է շփումներն իր թուրք գործընկերների հետ, որպեսզի նրանք համոզեն Ադրբեջանին մի քիչ նահանջել իր արմատական դիրքերից, չմերժել պայմանագրի առաջարկվող տարբերակը, առավել ևս որ նրանք մի քանի հազար քառ.կմ տարածք են նվեր ստանալու: Դրա համար Սերժ Սարգսյանը պետք է կարգավորի նաև Թուրքիայի հետ հարաբերությունները` նրա ներկայիս սահմանները ճանաչելու դիմաց խնդրելով ապաշրջափակել հայ-թուրքական սահմանը: Դրանից հետո Թուրքիայի համար սարսափելի չի լինի նույնիսկ Ցեղասպանության ճանաչումը:
Սերժ Սարգսյանի վերոհիշյալ քաղաքականությունը հայ ժողովրդի համար կարող է ճակատագրական հետևանքներ ունենալ: Հայաստանի ազատագրված տարածքի հանձնումը կվերացնի Հայաստանի արևելքում ոչ միայն պատմական, այլև բնական և անվտանգ սահմանները վերականգնելու հեռանկարը: Արևմտյան Հայաստանի նկատմամբ Թուրքիայի գերիշխանության ճանաչումն էլ մեզ կզրկի Հայ ժողովրդի ավանդական կենսատարածքը վերակագնելու հույս-հեռանկարից: Այս պայմաններում Հայաստանի ներկայիս տարածքի առևտրատնտեսական և հաղորդակցային ներառումը թուրքական միջավայրի մեջ կարճ ժամանակահատվածում կարող է հանգեցնել Հայոց պետականության վախճանին:
Հայաստանի լուսանցքային դարձած «ժողովրդավարակերպ» ընդդիմությունը, Սերժ Սարգսյանին այս հարցում միանգամայն համակարծիք լինելով, բոլորովին էլ չի ցանկանում և ոչ էլ կարող է կանխել գործընթացը: Իրական «ազգային» ընդդիմությունը, որը գաղափարական առումով խիստ և նույնչափ հակադրված է թե՛ իշխանությանը, թե «ժողովրդավարական» ընդդիմությանը, առայժմ քաղաքական առումով կազմակերպված չէ և ստիպված է դա անել շատ արագ և անչափ դժվար պայմաններում: Ազգային ընդդիմության ջանքերով Սերժ Սարգսյանի պետականակործան ծրագրի տապալումը պետք է նպաստի Հայաստանի քաղաքական դաշտի զտմանը և գաղափարական փոխակերպմանը` երկրի համար կենսական ու առանցքային սկզբունքների շուրջ և, ի վերջո` հանգեցնի պարտադիր և իրական իշխանափոխությանը:

Արմեն Աղայան, Ալեքսանդր Քանանյան, Վաչագան Վահրադյան

17 նոյեմբերի 2008թ.

Партийные и экспертные оценки “московской” декларации по карабахскому урегулированию чрезвычайно разноречивы и противоречивы. Не одна из них так и не смогла по существу вскрыть существующую реальность и дать всеобъемлющие ответы на поставленные вопросы.
Главная причина этого кроется в том, что в числе инициаторов последних развитий вокруг процесса урегулирования политические деятели и эксперты упускают из вида главное действующее лицо – лично Сержа Саргсяна. В лучшем случае его представляют в качестве ответчика на российские или американские инициативы или давления. По мнению нынешних оппозиционеров Серж Саргсян по причине недостатка легитимности очень уязвим и не в состоянии сопротивляться международному сообществу. По заверениям провластных кругов Сержу Саргсяну, наоборот, удается удерживать процесс в рамках выгодных армянской стороне принципов урегулирования.  
В действительности ни на Армению и ни на Сержа Саргсяна лично не оказывается и не оказывалось сколь-нибудь непреодолимого давления. В предложениях минской группы всегда учитывались все требования переговаривающихся сторон, в том числе и руководства Армении, а в остальном готовность к уступкам. В случае с мадридскими принципами подход был тем же. От Сержа Саргсяна ни разу не требовалось больших уступок, чем те, о готовности идти на которые он периодически заявлял начиная с 2001года. 
Серж Саргсян не чувствует также недостатка в легитимности. Несмотря на то, что он стал президентом благодаря масштабной подтасовке голосов и во имя сохранения власти был вынужден применить грубую силу, Москва и Вашингтон, иные правительства и международные структуры, равно как и внутренняя оппозиция, в том числе завершающееся движение Левона Тер-Петросяна, фактически воспринимают Сержа Саргсяна президентом. Бессодержательными являются и предположения, согласно которым некие внешние или внутренние силы стремятся сместить Сержа Саргсяна. 
Таким образом, Серж Саргсян является главным инициатором и действующим лицом во всех, уже произошедших и будущих развитий. Серж Саргсян, без всякого принуждения извне, осознанным и полностью свободным волеизъявлением действительно желает “урегулировать” арцахский конфликт на основе представляемого им принципа “взаимных уступок”. Серж Саргсян уверен, что это выгодно не только лично ему, но и исходит из интересов Армении. 
Фактически действия Сержа Саргсяна никоим образом не обусловлены давлением США или Российской Федерации, а свидетельствуют о принятом им решении “решить” арцахский конфликт на его нынешнем этапе. Москва, видя подобную инициативность армянского руководителя, решила использовать ее целью укрепления собственных позиций в Южном Кавказе. США, напротив, пытаются воспрепятствовать последним российским инициативам. США удалось сохранить процесс в рамках по существу исчерпавшей себя минской группы, поскольку так пожелал Серж Саргсян. Однако он продолжает отдавать предпочтение менее притязательным международным партнерам, в частности европейским структурам. Серж Саргсян стремится уменьшить роль посредников путем создания прямых связей, в том числе и с Турцией. 
Инициативная активность Сержа Саргсяна имеет определенное идеологическое обоснование. Серж Саргсян, сформировавшийся в качестве политического деятеля в период президентства Левона Тер-Петросяна и под его доминантным идеологическим влиянием, действительно убежден, что Армения не в состоянии развиваться по соседству с враждебными государствами и в условиях блокады. Следовательно необходимо полностью отказаться от позиции защиты национальных прав и требований, какой-либо ценой примириться с соседями, ради открытия торгово-транспортных коммуникаций и обретения перспективы экономического развития страны. В этом вопросе подходы Сержа Саргсяна полностью совпадают с мнением, сгруппировавшихся в АНК (Армянский национальный конгресс) политических партий.
Более того в окружении Сержа Саргсяна родились новые “гениальные” идеи. В частности утверждается, что в “постиндустриальной эпохе” национально-политическое значение территории государства полностью исчезнет и сохранится лишь необходимость создания условий для гармоничного сосуществования людей на той или иной территории. Согласно этой идеологической концепции люди будут выбирать место жительства по культурологическим критериям. В следствие этого для армян, турок и азербайджанцев, которые в рамках логики “постиндустриального” миропорядка равным образом стремятся слиться с европейской культурой и системой ценностей, должны быть обеспечены прочные основы для диалога и сотрудничества, благодаря которым они смогут оставить в прошлом свои конфликты, восходящие к “индустриальной” эпохе. Армяне построят свой виртуальный армянский мир и тем самым реализуют свои соревновательные преимущества, не придавая значения обстоятельству, кому объективно принадлежит реальный Армянский мир.  
Вооруженный подобной “мощной” идеологией и уповая на скорое пришествие “постиндустриального” миропорядка, Серж Саргсян еще во время своей предвыборной кампании заявлял о намерении продолжить переговорный процесс с уже достигнутых позиций и личной готовности “успешно” завершить его, равно как о намерениях обязательным образом улучшить армяно-турецкие отношения. Сегодня Серж Саргсян уже конкретными шагами готовится в течение 2009 года урегулировать армяно-азербайджанские и армяно-турецкие отношения, дабы в Армении вновь были зафиксированы “двухзначные” темпы экономического роста, после чего народ, быть может, осознает, насколько в 2008 году он был неправ, не избрав его в президенты по доброй воле.  
Тер-Петросян убедившись, что Серж Саргсян исключительно по собственному желанию готовится сдать территории Азербайджану и брататься с Турцией, со своей стороны предпринял все, чтобы это произошло как можно быстрее. Для Тер-Петросяна это стало бы идеальным поводом избавиться от приобретенного им в годы президентства ярлыка “туркофила” и “продающего Арцах”. Более того, стало бы очевидным, что переворот 1998 года был лишен какого-либо идеологического обоснования и то, что предлагал Тер-Петросян в то время, ныне делается представителем противоположного ему лагеря Сержем Саргсяном. По мнению первого президента это могло бы стать его окончательным и полным оправданием перед судом истории. 
Таким образом, с точки зрения арцахского урегулирования, Серж Саргсян предполагает в начале подписать совместно с президентом Азербайджана договор о принципах урегулирования конфликта, где будут упомянуты как территориальная целостность Азербайджана, так и право населения бывшей НКАО на самоопределение. После этого и до подписания мирного договора Серж Саргсян постарается убедить армянский народ, что разрешение вопроса на основе этих принципов будет его – армянского народа “победой”. Параллельно инициативный президент будет продолжать контакты со своими турецкими партнерами, чтобы последние убедили Азербайджан несколько отступить от своей радикальной позиции и не отвергнуть предложенный вариант урегулирования, особенно с учетом того, что они получают в подарок несколько тысяч квадратных километров территории. Для этого Серж Саргсян должен урегулировать также отношения с Турцией, выпросив у последней разблокирование армяно-турецкой границы в обмен за признание ее нынешних границ. После этого для Турции не будет страшно даже признание геноцида. 
Подобная политика Сержа Саргсяна может иметь для Армении судьбоносные последствия. Сдача освобожденных территорий ликвидирует саму перспективу восстановления на восточном направлении не только ее исторических, но и естественных и наиболее безопасных границ. Признание за Турцией права на суверенитет над Западной Арменией лишит армянский народ надежды-перспективы на восстановление традиционного и жизненного территориального ареала. В этих условиях торгово-экономическая и коммуникационная интеграция с турецкой средой в короткий срок приведет к концу армянской государственности. 
Ставшая маргинальной “демократическая” оппозиция, будучи полностью согласной с Сержем Саргсяном в этом вопросе, не может и не желает воспрепятствовать реализации проекта урегулирования. Истинная “национальная” оппозиция, которая в идеологической плоскости одинаково противостоит как Сержу Саргсяну, так и “демократической” оппозиции, в политическом аспекте еще не организована и вынуждена делать это в сколь быстром темпе, столь и преодолевая многочисленные сложности. Предотвращение усилиями национальной оппозиции гибельного для армянской государственности плана “урегулирования” должно способствовать очищению и идеологическому преобразованию политического поля Армении вокруг основополагающих, жизненно важных для страны, принципов, а в итоге, и к обязательной и действительной смене власти. 

Армен Агаян, Александр Кананян, Вачаган Варданян



 


Ключевые слова: переговоры
Автор: Արմեն Աղայան Армен Агаян
Читайте также:
Դիտումներ Просмотров: 1583 | Ավելացրել է Добавил: hay | Рейтинг: 5.0/1 |

PDA - mobile version | © Hay.do.am | Хостинг от uCoz |
Վիճակագրություն
ՀԱՅ


Կարևոր
Հանրամատչելի նյութը
Պատահաբար
Հարցում
Արցախի ազատագրված տարածքները
Քվեարկել են: 1351

Պիտակներ
Welcome on MerHayrenik.narod.ru: music, video, lyrics with chords, arts, history, literature, news, humor and more!КАРАБАХ88 - История Армении и Карабаха, пресса, комментарииНовости КарабахаГазета Армянская ЦерковьАрмянское интернет-сообщество Miasin.RUАрмянский форум
Армянский
сайт


Каталог Yerevan-city.com